Własne zdrowe zęby do najpóźniejszych lat życia to marzenie wielu ludzi. Z reguły niezwykle trudno jest utrzymać uzębienie w idealnym stanie. W każdym przypadku warto jednak walczyć o każdy pojedynczy ząb, nawet jeżeli jest przyczyną dolegliwości bólowych. W takiej sytuacji ostatnią i nierzadko jedyną szansą na uratowanie zęba jest leczenie kanałowe (endodontyczne), które dzięki ogromnemu postępowi pozwala niejednokrotnie uratować wiele z tych zębów, które dotychczas musiałyby być usunięte.
Leczenie endodontyczne dotyczy najczęściej zniszczonych zębów, w których w wyniku próchnicy obumarła miazga zęba. Mając świadomość jak istotne jest dobre przeleczenie kanałowe zęba dla jego dalszego prawidłowego funkcjonowania wykorzystujemy w naszych gabinetach nowoczesne urządzenia endodontyczne. Pozwalają one oferować naszym pacjentom wysoki standard tego typu leczenia i gwarantować długoletnie dobre funkcjonowanie zębów. Zastosowanie mają zarówno elektroniczne urządzenia do pomiaru długości kanałów, maszynowego ich opracowania, a także systemy do ich dokładnego wypełniania.
Niezbędne jest także wykorzystanie koferdamu zapewniającego stworzenie bariery aseptycznej, utrzymanie wysokiej suchości pola operacyjnego oraz zwiększającego widoczność pola operacyjnego. Ponadto koferdam chroni pacjenta przed aspiracją płynów odkażających zakażone tkanki jak i drobnych narzędzi do przełyku i tchawicy, co znakomicie zwiększa bezpieczeństwo i komfort pracy.
Pacjenci często stają przed niełatwym wyborem: czy będący przyczyną dolegliwości bólowych ząb usunąć pozbywając się problemu bezpowrotnie czy też podjąć próbę zachowania zęba, mimo że decyzja ta może wymagać cierpliwości i poniesienia kosztów. W obliczu takiego dylematu warto pamiętać, iż ekstrakcja zęba jest krokiem nieodwracalnym, powodującym konieczność uzupełnienia braku zębowego w przyszłości. Jest to zatem rozwiązanie zarezerwowane dla przypadków, w których nie da się już nic zrobić. Zawsze warto więc podjąć wyzwanie i skorzystać z ostatniej, często jedynej szansy na uratowanie zęba.
Nowoczesne leczenie endodontyczne, stosowane w przypadku próchnicy powikłanej zapaleniem, martwicą czy zgorzelą miazgi zębowej polega na usunięciu z komory i kanałów korzeniowych zęba zainfekowanej lub martwej miazgi, mechanicznym poszerzeniu i odkażeniu kanałów oraz szczelnym ich wypełnieniu specjalnymi materiałami.
Aby leczenie kanałowe zakończyło się sukcesem sięgamy po najnowsze zdobycze techniki:
nowoczesne ręczne i maszynowe narzędzia NiTi (niklowo-tytanowe) do opracowania kanałów, które dzięki swej niezwykłej giętkości pozwalają na opracowanie nawet zakrzywionych kanałów;
endometry - urządzenia do pomiaru długości kanału korzeniowego, bez konieczności wykonywania zdjęcia rtg; zapewniające wysoką dokładność pomiarów, opartych na analizie sygnałów elektronicznych; umożliwiające przeprowadzenie prawidłowego leczenia kanałowego u pacjentek spodziewających się dziecka, co z uwagi na szkodliwość promieniowania rentgenowskiego musiałoby być odłożone do rozwiązania;
systemy do wypełniania kanałów.
Prawidłowość przeprowadzenia zabiegu można ocenić natychmiast, nie schodząc nawet z fotela wykonując zdjęcie rentgenowskie. Dzięki systemowi radiografii cyfrowej już po kilku sekundach możemy obejrzeć zdjęcie naszego zęba na monitorze komputera. Należy nadmienić, iż system rentgenowski z zastosowaniem czujnika CCD umożliwia zmniejszenie kilkakrotnie dawki podczas jednej ekspozycji. Dzięki temu wykonując nawet kilka zdjęć na jednej wizycie pacjent przyjmuje zaledwie dawkę porównywalną do tej jaka jest przy jednym tradycyjnym zdjęciu kliszowym.
LECZENIE BIOLOGICZNE MIAZGI
Celem leczenia biologicznego jest zachowanie przy życiu miazgi (wewnętrznej tkanki zęba). W sytuacji wystąpienia początkowych postaci zapalenia miazgi, czyli zapaleń odwracalnych jest to jeszcze możliwe.
Zakończone sukcesem pozwala na osiągnięcie najlepszego efektu leczniczego - żywego, naturalnego zęba! Leczenie to polega na usunięciu przyczyny choroby, którą zwykle jest próchnica oraz zabezpieczenie zęba poprzez zastosowanie specjalnych preparatów ochronnych i wypełnienie ubytku. Na okres około 6miesięcy wypełnienia się ubytek w zębie specjalnym glasionomerem uwalniającym fluor i poleca się pacjentowi obserwację reakcji zęba. Metoda ta daje ogromną szansę zachowania zęba, ale warunkiem jej zastosowania jest miazga w stanie zapalenia odwracalnego - dlatego ważne jest jak najszybsze wychwycenie ubytku próchnicowego oraz jego opracowanie.
LECZENIE ZAPALEŃ MIAZGI NIEODWRACALNYCH
Ta metoda leczenia stosowana jest z powodzeniem w bardziej zaawansowanych fazach zapalenia miazgi.
Istotą leczenia kanałowego jest usunięcie z komory i kanałów korzeniowych zęba chorej miazgi, mechanicznym poszerzeniu i odkażeniu kanałów oraz szczelnym ich wypełnieniu specjalnymi materiałami.
Aby zapewnić pacjentowi maksymalny komfort leczenia: brak doznań bólowych i skuteczność zabiegu, stosowana jest metoda jest przeprowadzana w znieczuleniu.
LECZENIE MARTWICY I ZGORZELI MIAZGI
Leczenie to różni się od leczenia kanałowego zapaleń miazgi nieodwracalnych koniecznością większego poszerzenia kanałów zęba oraz stosowaniem silniejszych środków odkażających,..
...w celu pozbycia się bakterii mogących stanowić zagrożenie dla całego organizmu. Podczas leczenia endodontycznego każdy kanał jest dokładnie płukany i czyszczony za pomocą preparatów hamujących rozwój bakterii – szczególnie beztlenowców (usuniecie mechanicznie i chemicznie bakterii z kanałów korzeniowych za pomocą narzędzi i leków zabezpiecza przed wtórnym wystąpieniem zakażenia tkanek około korzeniowych). Ten rodzaj leczenia najczęściej przebiega na dwóch wizytach. Daje to czas zarówno lekarzowi jak i pacjentowi na obserwację zęba.
LECZENIE ZAPALEŃ TKANEK OKOŁOWIERZCHOŁKOWYCH
Zapalenia tkanek okołowierzchołkowych, czyli tkanek otaczających korzeń zęba mogą stanowić poważny problem dla pacjenta.
Mogą wystąpić dolegliwości bólowe, utrudnienie żucia a w niektórych przypadkach obrzęk tkanek, gorączka, ogólne osłabienie, chociaż zazwyczaj przebiegają bezobjawowo. Leczenie tych schorzeń przebiega podobnie jak leczenie w przypadku martwicy czy zgorzeli miazgi, często wymaga jednak zdecydowanie większej liczby wizyt i znacznego rozłożenia ich w czasie, np. co 1-3 miesiące. Istotne znaczenie ma również regularna kontrola radiologiczna w celu obserwacji gojenia się kości w okolicy wierzchołka zęba.
REWIZJA LECZENIA KANAŁOWEGO
Powtórne leczenie endodontyczne jest trudniejsze i bardziej skomplikowane niż leczenie pierwotne. Wiąże się z koniecznością usunięcia materiału wypełniającego kanały, czy odnalezieniem pominiętego kanału (co często jest przyczyną rewizji). Lekarz potrzebuje wtedy więcej czasu na poprawne przeleczenie takiego zęba.
Rewizję leczenia endodontycznego, czyli ponowne leczenie kanałowe przeprowadza się w sytuacji:
występowania dolegliwości bólowych ze strony zęba leczonego kanałowo;
widocznego na zdjęciu rentgenowskim nieprawidłowego wypełnienia kanałów korzeniowych, gdy ząb jest przeznaczony do leczenia protetycznego (korony protetyczne, wkłady koronowo-korzeniowe, mosty);
występowania widocznych na zdjęciu rentgenowskim zmian w kości, które nie wygoiły się po leczeniu kanałowym.
PRZEBIEG LECZENIA
Podstawą prawidłowego rozpoznania choroby i zaplanowania skutecznego leczenia w endodoncji podobnie jak w innych dziedzinach medycyny jest szczegółowa diagnostyka.
Składa się na nią:
wywiad -pozwalający lekarzowi na zapoznanie się z dolegliwościami pacjenta, jego ogólnym stanem zdrowia oraz oczekiwaniami względem leczenia;
badanie kliniczne - szczególnie drobiazgowe w odniesieniu do zęba będącego przyczyną zgłoszenia się do gabinetu, ale obejmujące również całe uzębienie, zgryz oraz stan przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej;
badania dodatkowe- w tej dziedzinie zdecydowanie najistotniejszych informacji dostarczają badania rentgenowskie m.in. odnośnie budowy zęba, stanu otaczającej kości.
Po przeanalizowaniu wyników badań, postawieniu diagnozy i zaproponowaniu planu leczenia, kolejnym krokiem jest rozpoczęcie właściwego leczenia, którego przebieg uzależniony jest od rodzaju schorzenia.
przed... i po leczeniu
WARTO WIEDZIEĆ...
Jedynym bolesnym zabiegiem podczas leczenia kanałowego może być zatrucie miazgi zęba (dewitalizacja). Obecnie taką metodę leczenia wykonuje się rzadko. Bywa tak , że miazga jest w bardzo zaawansowanym stanie zapalnym i nie działają na nią w pełni znieczulenia. Nie jest więc możliwe usunięcie miazgi na wizycie i trzeba założyć preparat umartwiający miazgę. Pozostałe etapy leczenia przeprowadzane są z zachowaniem delikatności i precyzji, by ograniczyć nieprzyjemne doznania pacjenta.
Dewitalizacja oznacza tylko zatrucie, czyli zaaplikowanie do miazgi środka, który spowoduje jej obumarcie. Po tym zabiegu ząb należny w przeciągu 1-2 tygodni przeleczyć kanałowo. Dlatego też, jeżeli czas na to pozwala doświadczeni dentyści preferują od razu usuwać miazgę w znieczuleniu (ekstrypacja).
Ekstyrpację wykonuje się w znieczuleniu, otwierając ząb, aż do komory i usuwając zapalne tkanki z wnętrza korzeni specjalnymi narzędziami kanałowymi oraz płucząc odkażającymi roztworami.
Po zabiegu należy jeszcze kanały odpowiednio opracować- nadać im kształt, cały czas intensywnie płucząc. Używa się do tego celu środków chemicznych, które: po pierwsze odkażają kanały, po drugie dają poślizg dla pracujących wewnątrz narzędzi co zapobiega ich złamaniu, po trzecie zmiękczają wewnętrzne ścianki kanału co ułatwia nadanie im odpowiedniego kształtu, po czwarte wypłukują całą zawartość na zewnątrz pozostawiając kanał czysty.
Dzieje się tak dlatego, że zęby leczone endodontycznie pozbawione są miazgi zębowej - żywej części zęba, która odpowiada za kontakt zęba z resztą organizmu oraz pośredniczy w dostarczaniu tkankom zęba substancji odżywczych. Zatem ząb leczony kanałowo to ząb martwy, czego objawami i skutkami są właśnie ciemniejsza barwa, mniejsza wytrzymałość mechaniczna oraz brak reakcji na zmiany temperatury.
Ząb leczony kanałowo posiadał najczęściej rozległy ubytek próchnicowy . Po zakończonym leczeniu kanałowym najczęściej pozostaje tylko „obwódka” ze zdrowych tkanek zęba, dlatego tak ważne jest wzmocnienie zęba włóknem szklanym przed założeniem wypełnienia, czy korony.
Taki ząb można po prostu wybielić z zastosowaniem różnych metod. Jednym z bardziej popularnych sposobów wybielania zębów martwych jest metoda wewnątrzkomorowa. Polega ona na umieszczeniu w komorze zęba preparatu wybielającego i zabezpieczeniu go szczelnym opatrunkiem stomatologicznym. Zabieg stopniowego wybielania powtarza się kilkukrotnie, aż do osiągnięcia pożądanego efektu.
Aby ząb, w którym doszło do zapalenia miazgi (składającej się z naczyń, nerwów i luźnej tkanki) mógł służyć do końca życia, należy dokładnie oczyścić, poszerzyć i odkazić kanały korzeniowe, szczelne je wypełnić, by nie doszło do powtórnego zakażenia, a na koniec trwale odbudować zniszczoną koronę zęba.
Na tym etapie ocenia się uszkodzenia tkanek. Tutaj pomocne jest zdjęcie rentgenowskie, które wykonujemy w naszym gabinecie. Po dokładnym oczyszczeniu ubytku próchnicowego, należy odsłonić ujścia kanałów korzeniowych. W zębach, w zależności od typu zęba takich ujść może być od jednego do trzech, lecz czasem może być ich więcej. W kanałach umieszczamy na oznaczoną głębokość pilniki kanałowe i dokonujemy pomiaru długości kanałów za pomocą endometru.
Kanały oczyszczamy i poszerzamy za pomocą narzędzi ze specjalnego stopu niklowo-tytanowego i dezynfekujmy na ściśle określonej długości (do tzw. otworu fizjologicznego), obficie przepłukując podchlorynem sodu. Dzięki nowoczesnym narzędziom możliwe jest dokładne i ostateczne oczyszczenie systemu kanałów korzeniowych nawet zakrzywionych.
Po gruntownym oczyszczeniu i odkażeniu kanały korzeniowe są szczelnie wypełniane za pomocą specjalnej metody kondensacji gutaperki. Te metody gwarantują najwyższą szczelność wypełnienia kanału. Po wypełnieniu kanałów wykonywane jest kontrolne zdjęcie rtg. W dniu zabiegu (niekiedy również dnia następnego) ząb może być nieco bolesny. Nie jest to jednak regułą, a jeśli ból wystąpi daje się łatwo opanować za pomocą powszechnie dostępnych środków przeciwbólowych.