Chirurgia stomatologiczna to nie tylko zabiegi usuwania zębów. W ramach tej specjalności wykonywany jest cały szereg zabiegów w obszarze obejmującym jamę ustną, w tym zabiegi wspomagające inne dziedziny stomatologii, np. endodoncję - resekcję wierzchołka korzenia, periodontologię - chirurgia przyzębia, protetykę - chirurgia przedprotetyczna, czy wreszcie najnowocześniejszy dział - implantologię.
Pamiętajmy, iż utrata nawet pojedynczego zęba nie jest obojętna dla całego układu stomatognatycznego a każdy ubytek wymaga jak najszybszego uzupełnienia.
Zostawienie pustego miejsca po zębie jest poważnym błędem. Zęby bowiem tworzą tak spójny zespół, że jakiekolwiek braki w jego obrębie wywołują zaburzenia: w danym łuku zębowym, pomiędzy dolnym i górnym łukiem oraz w aparacie utrzymującym ząb w kości (przyzębiu) i stawach skroniowo-żuchwowych. Pojedyncze zęby, zaczynają się przesuwać lub wysuwać, aby spotkać inne, z którymi mogłyby kontaktować. Utrata jednego lub większej ilości zębów daje różne możliwości uzupełnienia ich.
Dla zapewnienia pacjentowi pełnej bezbolesności i maksymalnego komfortu, wszystkie zabiegi są wykonywane w znieczuleniu, z użyciem tylko preparatów uznawanych na świecie jako najskuteczniejsze i najbezpieczniejsze.
Pamiętajmy, aby powiadomić lekarza o przebytych i toczących się chorobach, o przyjmowanych lekach i ciąży.
Istota usuwania (ekstrakcji) zęba polega na oddzieleniu go od otoczenia i wyjęciu z zębodołu.
Umiejętności lekarza i współpraca ze strony pacjenta umożliwiają prawidłowe wykonanie zabiegu i zapobiegają wystąpieniu powikłań. Należy jednak pamiętać, że ekstrakcja zęba jest ostatecznością i dokładamy wszelkich starań aby do tego nie dopuścić, wykorzystując najnowsze osiągnięcia medycyny np. endodoncję zajmującą się leczeniem kanałowym zębów.
Dłutowanie to typ ekstrakcji zarezerwowany przede wszystkim dla zębów bardzo mocno zniszczonych, pozostawionych wierzchołków korzeni zębów i zębów zatrzymanych.
Ząb zatrzymany to ząb, który mimo zakończonego rozwoju pozostaje niewyrżnięty (może być całkowicie niewidoczny w ustach lub widoczny częściowo). Problem ten najczęściej dotyczy zębów mądrości. Operacyjne usuniecie zęba jest zabiegiem bardziej skomplikowanym i wymaga więcej czasu niż zwykła ekstrakcja.
Resekcja korzenia polega na odcięciu wierzchołka korzenia zęba z równoczesnym usunięciem zmian zapalnych i zabezpieczeniem korzenia przed ponownym powstaniem stanu zapalnego.
Ten sposób leczenia stwarza warunki do prawidłowej odbudowy kości w miejscu usuniętych zmian chorobowych, proces ten można wspomóc zastosowaniem materiału pobudzającego odbudowę kości. Zabieg ten w większości przypadków pozwala na uratowanie zęba przed usunięciem (skuteczny w ok. 95%).
Zabieg resekcji wskazany jest w przypadku gdy:
zastosowane leczenie endodontyczne zębów nie powoduje zlikwidowania zmian zapalnych wokół korzenia zęba;
nie ma możliwości prawidłowego przeleczenia kanałowego zęba do końca kanału (nieprawidłowa budowa anatomiczna,
zarośnięcie
kanału korzeniowego);konieczne jest powtórne leczenie endodontyczne, podczas gdy kanał jest wypełniony twardym materiałem - np. cementem;
wykonane jest estetyczne i funkcjonalne uzupełnienie protetyczne w postaci wkładu koronowo-korzeniowego i korony protetycznej.
Resekcję wykonuje się najczęściej przy zębach jednokorzeniowych (siekacze, kły), ale w praktyce istnieje możliwość przeprowadzenia zabiegu przy każdym zębie, który tego wymaga.
Hemisekcja i radektomia są to rzadko wykonywane zabiegi ostatniej szansy
dla zębów wielokorzeniowych w sytuacji, gdy nie ma możliwości prawidłowego przeleczenia endodontycznego jednego z korzeni lub jeśli przy jednym z korzeni występują zmiany zapalne nie poddające się leczeniu zachowawczemu.
Radektomia polega na odcięciu całego problematycznego korzenia, zaś hemisekcja to usunięcie połowy zęba wraz z jednym z korzeni - pozostała część zostaje odbudowana za pomocą korony protetycznej.
Celem chirurgii przedprotetycznej jest przygotowanie jamy ustnej do leczenia protetycznego, umożliwiające wykonanie możliwie najbardziej funkcjonalnego, komfortowego i estetycznego uzupełnienia protetycznego. W jej zakres wchodzą m.in. usunięcie zębów ze wskazań protetycznych, wyrównanie zniekształceń wyrostka i usunięcie zmian chorobowych kości i tkanek miękkich.
Odrębnym zagadnieniem są działania mające na celu przygotowanie miejsca pod wszczepienie implantów - zabiegi odbudowujące kość (augmentacja wyrostka zębodołowego), czy w przypadku nisko położonej zatoki szczękowej, zabieg podniesienia dna zatoki. Sam zabieg wszczepienia implantów wykonuje się zazwyczaj po około 6 miesiącach od powyższych działań.
Zadaniem chirurgii przyzębia jest wspomaganie leczenia zachowawczego schorzeń tkanek otaczających zęby - przyzębia.
Można tu wyróżnić zabiegi profilaktyczne i lecznicze.
Leczenie profilaktyczne polega na usunięciu wszelkich tkanek miękkich np. nieprawidłowe wędzidełka i twardych (kości, zębów) sprzyjających powstawaniu chorób przyzębia.
Celem zabiegów leczniczych jest natomiast likwidacja stanu zapalnego i odbudowa tkanek utraconych w przebiegu choroby.
W przebiegu leczenia pierwsza wizyta poświęcona jest diagnostyce. Dla leczenia chirurgicznego szczególne znaczenie ma wywiad ogólny - aby zdecydować o wyborze odpowiednich preparatów znieczulających, techniki zabiegu czy też działań przygotowawczych (podanie antybiotyku).
W przypadku bardziej skomplikowanych zabiegów, może być konieczne wykonanie przez pacjenta aktualnych wyników. Następnym krokiem jest badanie kliniczne pacjenta, uzupełniane często badaniem radiologicznym.
Po zaplanowaniu przebiegu leczenia i zaakceptowaniu go przez pacjenta, kolejnym etapem leczenia jest przeprowadzenie zabiegu i przekazanie pacjentowi zaleceń i porad.
Implant to tytanowy wszczep umieszczany w kości w miejscu po utraconym zębie. Spełnia on funkcję korzenia zęba i jest filarem dla nowej odbudowy protetycznej.
Leczenie implantologiczne jest możliwym rozwiązaniem przy praktycznie wszystkich rodzajach braków zębowych. Możemy uzupełnić zarówno pojedynczy ząb, jak i liczniejsze braki w uzębieniu, aż do całkowitego bezzębia.
Za sprawą mocnego zrostu z kością zęby na implantach funkcjonują identycznie jak naturalne i są całkowicie nie do odróżnienia od sąsiadujących zębów. Czas funkcjonowania implantów nie jest ograniczony żadnymi barierami. Wszczepienie implantu jest najlepszym rozwiązanie zarówno pod względem zdrowotnym, funkcjonalnym jak i estetycznym.
Wśród przykładów zastosowania można wymienić:
utratę zębów przednich wskutek wypadku,
przypadki, kiedy zęby zostały utracone w odcinku bocznym jamy ustnej,
dziedziczną wadę braku zdolności wytwarzania zawiązków zębów,
zaawansowana i oporna na leczenie parodontoza (choroba przyzębia) - niekiedy lepiej usunąć źle rokujące
ostatnie
zęby i wszczepić implanty nim zęby wypadną.
Zaplanowanie leczenia implantologicznego jest poprzedzone badaniami rentgenowskimi oraz dokładnymi badaniami diagnostycznymi. Czynności te pozwalają lekarzowi określić warunki zębowe i zaproponować pacjentowi adekwatne zarówno do nich jak i do jego oczekiwań możliwości . Przebieg leczenia uzależniony jest od wybranego rozwiązania implantologicznego. Zarówno czas trwania jak i dokładny harmonogram wizyt lekarz może określić dopiero na pierwszej wizycie konsultacyjnej.
W leczeniu implantologicznym możemy wyróżnić etap chirurgiczny i etap protetyczny. W pierwszym etapie do kości wprowadza się implanty, co wykonywane jest w znieczuleniu miejscowym. Zabieg jest niebolesny i często stanowi mniejsze obciążenie dla tkanek niż ciężka ekstrakcja zęba.
Wprowadzone implanty są zaszywane na około 3 do 6 miesięcy w celu zespolenia się z kością. Następnie wszczepy są odsłaniane i można przejść do wykonania etapu protetycznego. Na implantach można wykonać różne prace protetyczne wg wcześniej przygotowanego planu np. korony, mosty, prace kombinowane.
WARTO WIEDZIEĆ...
W celu prawidłowego przygotowania się do zabiegu chirurgicznego należy:
wypocząć;
zjeść lekki lecz kaloryczny posiłek;
przyjąć leki (stale przyjmowane), chyba, że lekarz zaleci inaczej;
nie palić w dniu zabiegu;
odprężyć się i zaufać lekarzowi.
Po zabiegu ekstrakcji zęba:
usuwamy tamponik po 30 minutach od zabiegu;
nie jemy i pijemy przez 2 godziny od zabiegu;
w dniu zabiegu staramy się jeść tylko letnie, półpłynne pokarmy stroną przeciwną do tej po której był wykonany zabieg;
nie płuczemy ust;
po cięższych zabiegach wskazane jest stosowanie zimnego okładu na twarz 2-3 godziny po zabiegu;
nie ogrzewamy twarzy po stronie ekstrakcji!
warto wstrzymać się od palenia papierosów w dniu zabiegu;
w razie wystąpienia dolegliwości bólowych, można zastosować dostępne bez recepty środki przeciwbólowe z wyjątkiem preparatów zawierających kwas acetylosalicylowy - Aspiryna, Polopiryna.
Jeżeli zęby mądrości są zdrowe, ustawione prawidłowo w łuku zębowym, nie sprawiają trudności w oczyszczaniu i nie powodują dolegliwości bólowych to nie należy ich usuwać - chyba, że z powodu innych wskazań, np. ortodontycznych.
Natomiast wskazaniem do ekstrakcji zębów mądrości (w tym zatrzymanych) są:
nieprzydatność w zgryzie;
nawroty stanów zapalnych;
brak miejsca w łuku zębowym;
niektóre choroby miazgi np. ropne zapalanie czy zgorzel miazgi;
kieszonka kostna poza koroną zęba;
ucisk na ząb sąsiedni;
torbiel wokół korony zęba zatrzymanego (widoczna na zdjęciu rentgenowskim);
nerwoból spowodowany uciskiem zęba na nerw.
Ciąża nie stanowi przeciwwskazania do ekstrakcji. Trzeba jednak odpowiednio zaplanować termin wykonania zabiegu, dobrać preparat znieczulający, a sam zabieg przeprowadzić sprawnie i skuteczne. Pacjentka powinna przedstawić kartę ciąży i opinię lekarza prowadzącego o braku przeciwwskazań do zabiegu usunięcia zęba.
Najlepszym okresem do planowania zabiegów jest drugi trymestr ciąży. W pierwszym i trzecim trymestrze ogranicza się wykonywanie zabiegów chirurgicznych w jamie ustnej, o ile odłożenie ich nie stanowi zagrożenia dla zdrowia pacjentki.Największą rolę w przygotowaniu pacjentki do zabiegu odgrywa jej uspokojenie i wyjaśnienie konieczności wykonania ekstrakcji. Do znieczulania kobiet ciężarnych mogą być stosowane tylko najskuteczniejsze i najbezpieczniejsze środki znieczulające.
Zabieg chirurgiczny zawsze wiąże się z wystąpieniem krwawienia. Prawidłowy okres krwawienia trwa kilka do kilkunastu minut (do momentu utworzenia się skrzepu). Jeżeli krwawienie wyraźnie się przedłuża uważane jest to za stan nieprawidłowy, mogący mieć różne przyczyny ogólne czy miejscowe. Niezależnie od przyczyny krwawienia należy niezwłocznie zgłosić się do gabinetu w celu uzyskania pomocy.
Suchy zębodół to powikłanie po usunięciu zęba, którego istotą jest brak skrzepu krwi w zębodole (skrzep może się nie wytworzyć lub zostać wypłukany z zębodołu). Często dołącza się zakażenie bakteryjne. Objawy w postaci silnych, rwących bólów, promieniujących do ucha lub skroni, często występujące w nocy, gorączka i ogólne osłabienie, pojawiają się zwykle w 2-3 dniu po zabiegu. Dolegliwości mogą utrzymywać się około 2 tygodni.
Dokładna przyczyna tego schorzenia nie jest znana. Wśród prawdopodobnych przyczyn wymienia się: obniżenie odporności, niedobory witaminowe, palenie tytoniu, itp. W sytuacji pojawienia się podobnych objawów należy zgłosić się po pomoc do gabinetu stomatologicznego. Wykonane zabiegi odświeżenia rany przyspieszą gojenie i złagodzą dolegliwości bólowe.